Nadmorskie tereny podmokłe i ujścia rzek

Ujścia rzek i towarzyszące im słone bagna tworzą niezwykłą mieszaninę środowisk morskiego i lądowego. Są jednymi z najbardziej produktywnych ekosystemów na świecie i z tego powodu cieszą się szczególnym zainteresowaniem ekologów. Na nieszczęście obszary te nie znajdują się w kręgu uwagi rządów, pomimo iż odgrywają tak ważną rolę w przyrodzie.

Fascynująca jest budowa ujść rzek i sposób, w jaki funkcjonują. Z regularnością wahadła przypływy zalewają je, niosąc ze sobą drobne organizmy i martwą materię organiczną. Fala pływu wdziera się do ujścia rzeki, spiętrzając wodę i rozlewając się po okolicznych terenach. W czasie odpływu woda spływa do morza i unosi ze sobą nagromadzone osady. Niekiedy również wylewa rzeka, pokrywając tereny otaczające ujście niesionymi z głębi lądu osadami.

Ujścia rzek, muliste łachy i słone bagna tworzą zadziwiające środowiska. Czasem suche, innym razem mokre. Gdy są zalane, pokrywająca je woda może być słona, słodka lub słonawa, powstała w wyniku zmieszania wód rzeki i morza. W takim „mieszanym” środowisku poszukują schronienia i pożywienia organizmy zamieszkujące rzeki, morze oraz suchy ląd. Niektóre są bardziej uzależnione od wody słodkiej, inne od morskiej, jednakże każde z nich znajduje swoje miejsce w ekosystemie będącym mozaiką trzech różnych środowisk.

Istnieje wiele typów ujść rzek zależnie od rodzaju rzeki, wysokości przypływów oraz od lokalnego klimatu. W strefie tropikalnej ujście rzeki wygląda i funkcjonuje inaczej niż w północnej Europie. Na zachodnim wybrzeżu Ameryki Północnej ujścia rzek są lejkowate, ponieważ rzeki spływają tam ze stromych brzegów. Z drugiej strony — słodka woda z Amazonki dociera daleko w głąb oceanu, rozlewając się szeroko w promieniu ponad 100 km. Przed ujściami niektórych rzek tworzą się piaszczyste lachy chroniące przed działaniem fali pływowej. W tego typu miejscach mogą powstawać zatoki o wodzie słonawej. Dobrymi przykładami takich środowisk są Waddensee w Holandii oraz piękna Pleasant Bay na przylądku Cod w Ameryce Północnej. W tropikach słonawe zatoki otoczone są namorzynami — drzewami, których korzenie zatrzymują osady, biorąc udział w tworzeniu stałego lądu.

W rzekach wolno meandrujących przez nadmorskie niziny, posuwająca się pod prąd fala przypływu może spowodować duże spiętrzenie wód. Na rzece Severn fala taka osiąga wysokość prawie 2 m, natomiast na Jangcy w Chinach może mieć nawet 5 m wysokości i stanowić zagrożenie dla łodzi.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *