Grzyby leśne

Grzyby leśne

Najważniejsze organizmy gleby to te, których działalność jest na pierwszy rzut oka najmniej widoczna. Są nimi grzyby należące do wielu różnorodnych gatunków. Piękne, kolorowe kapelusze i parasole wyrastające ponad ściółkę są jedynie owocnikami grzybów, tj. tworami zawierającymi zarodniki. Skomplikowanym procesem rozkładu martwej materii organicznej zajmują się masy mikroskopijnych strzępków złożonych z komórek grzybów znajdujących się w glebie. Strzępki tworzą pod ziemią złożoną sieć. Wspomagane przez bakterie dokonują od 80 do 90% rozkładu martwej materii organicznej pochodzenia roślinnego i zwierzęcego, jaka zalega dno lasu. Podziemne części grzybów stają się z kolei pokarmem roztoczy, skoczogonków i maleńkich nicieni. Istnieją jednak pewne gatunki grzybów, które polują na nicienie, czyniąc to w niespotykany sposób. Rosiczki i inne mięsożerne rośliny mają wiele sposobów na chwytanie owadów, lecz grzyb żyjący pod ziemią używa rodzaju pętli unieruchamiającej nicienie. Z nici strzępków grzyba wyrastają pętle składające się tylko z trzech komórek, niezwykle wrażliwych na dotyk. Kiedy poruszający się w glebie nicień wchodzi do pętli, tarcie jego ciała o komórki grzyba podrażnia je. Komórki szybko pęcznieją i w ciągu jednej dziesiątej sekundy zaciskają się na ofierze.

W Prowansji, w czasie jesiennego sezonu na grzyby, na naszym barwnym targu pojawiają się kosze pełne tych leśnych skarbów. Zostają one zebrane w pobliskich lasach Cevennes, dlatego są tak bardzo świeże. Widzimy rdzawobrązowe borowiki szlachetne i pieprzniki jadalne (kurki), wyglądające jak miniaturowe parasole wywinięte przez burzę szalejącą na dnie lasu i mające smak szampana. Są tu także młode muchomory czerwonawe, ciemnoczerwone i jajowate. Grzyb ten, podobnie jak jego trujący krewniak, ma na kapeluszu białe plamki, jednak jego brzeg jest gładki, a miąższ po przekrojeniu zabarwia się na czerwonawo. Muchomor czerwonawy, uchodzący za niezwykle smaczny, zawiera trującą substancję, która zostaje unieszkodliwiona podczas gotowania. Nie sposób go pomylić z biało nakrapianym, trującym muchomorem plamistym. Na targu można kupić także białawe pieczarki, pękate borowiki szlachetne, jak również uważane za wyjątkowy przysmak smardze czy opieńki miodowe.

Przepiękne kolory owocników grzybów sprawiają, że są one chętnie fotografowane, rysowane czy malowane. Nie zagrozimy istnieniu populacji grzybów w lesie, jeżeli zbierzemy kilka młodych owocników, takich których kapelusze dopiero się otwierają. Możemy zabrać je do domu w celu wysuszenia lub wykonania „rysunku” zarodników. Bogactwo i różnorodność grzybów zainspirowała wielkiego francuskiego przyrodnika Fabre’a, do namalowania dokładnie oddających szczegóły i bardzo pięknych akwareli ponad 600 gatunków. Niektóre grzyby mają piękne, opisowe nazwy odzwierciedlające ich cechy i właściwości. Na przykład aksamitny, brunatny uszak bzowy do złudzenia przypomina ludzkie ucho. Rośnie on na korze drzew liściastych, najchętniej na bzie czarnym. Z kolei trzęsak pomarańczowożółty, porastający korę obumarłych drzew liściastych, utworzony jest ze zbitej, żółtej, galaretowatej masy. Kapelusz czernidlaka kołpakowatego, po osiągnięciu dojrzałości, stopniowo rozpływa się w atramentową ciecz zawierającą zarodniki. Dawno temu cieczy tej używano jako atramentu. Rosnący w lasach i ogrodach kubek ogrodowy ma kielichowaty owocnik przypominający kształtem ptasie gniazdo. Jego zarodniki powstają wewnątrz małych, podobnych do ptasich jaj, tworów usytuowanych wewnątrz kielicha. Nazwa tęgoskórka pospolitego pochodzi niewątpliwie od białawej, grubej na około 3 mm osłony, okrywającej masę zarodnikową. Nie wszystkie te grzyby są jadalne, a wiele jest bardzo trujących. Należy do nich przede wszystkim muchomor sromotnikowy, występujący najczęściej w lasach liściastych pod dębami, bukami, leszczynami i kasztanowcami. Jego kapelusz jest barwy od białozielonej, poprzez oliwkową i szarozieloną, do białej. Pomimo takiego zabarwienia, grzyb ten czasami bywa mylony z pieczarką. Jest niezwykle trujący i zjedzenie nawet niewielkiej ilości może zakończyć się śmiercią. Inny śmiertelnie trujący grzyb to muchomor jadowity. Jego toksyny atakują przede wszystkim wątrobę. Śmiertelne może się niekiedy okazać spożycie jednego okazu. Maślankę wiązkową można pomylić ze smaczną opieńką miodową. Pomyłka taka może być tragiczna w skutkach, gdyż maślanka jest śmiertelnie trująca.

To, że grzyb jest niejadalny dla człowieka nie oznacza, iż nie jedzą go ślimaki, larwy much i chrząszcze. Odrażający zapach padliny roztaczany przez sromotnik bezwstydny jest atrakcyjny dla ślimaków nagich i much. Te ostatnie, tłumnie obsiadając grzyb, przyczyniają się do roznoszenia jego zarodników.

Nagłe pojawianie się tak wielu rodzajów owocników grzybów jesienią, zawdzięczamy prawdopodobnie obfitym opadom, ciepłu i liściom, które zaczynają opadać wczesnym latem, stając się pokarmem grzybów. W tych doskonałych warunkach grzyby wytwarzają owocniki zdobiące dno lasu i szybko rozsiewają swe zarodniki. Z nadejściem pierwszych mrozów owocniki giną, ulegają rozkładowi stając się w końcu częścią gleby, z której wyrosły.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *